Nederland is in het begin van de 19e eeuw door landmeters op perceel niveau in kaart gebracht. Elk perceel kreeg een kadastrale aanduiding. Deze aanduiding is voor elk perceel uniek en bestaat uit een naam van een kadastrale gemeente, een sectieletter en een nummer. De toenmalige (kadastrale) gemeenten zijn in secties opgedeeld en voorzien van een letter. Het centrum van Amsterdam bijvoorbeeld, is opgedeeld in secties A t/m I, zoals je op deze kaart kunt zien. Deze systematische gebiedsindeling vormt de basis van de administratie van het Kadaster.
Achtergrondinformatie over het Kadaster
Het Kadaster heeft als doel het bijhouden van het grondgebruik om de belasting ervan te kunnen bepalen. In essentie is het dus een hulpadministratie waarin veranderingen als grootte, gebruik (bebouwd of onbebouwd) en eigendom van percelen wordt bijgehouden.
Het Kadaster registreert wie de eigenaar van een perceel is, en houdt de veranderingen daarin bij. Dit wordt vastgelegd in de leggerartikelen. Een leggerartikel (of artikelnummer) is gekoppeld aan een (rechts)persoon, in de meeste gevallen de eigenaar. Het geeft een overzicht van al het onroerend goed van die eigenaar binnen een kadastrale gemeente.
De kadasterviewer is een hulpmiddel voor onderzoek naar eigendom van panden en percelen. De eigendomsgeschiedenis van grond en panden is hierin vanaf 1832 tot 1975 te reconstrueren. Het is belangrijk je te realiseren dat het Kadaster hier een hulpmiddel in is. Het werkelijke bewijs vind je in notariële akten.
Het is handig om voordat je start met je onderzoek een keuze te maken in je aanpak. Je kunt van het heden naar het verleden (neerwaarts) of van het verleden naar het heden (opwaarts).
Archiefviewer
In de viewer kun je zoeken op een huidig adres, maar dit overlapt niet alle huidige of vroegere percelen. Vind je niks op een adres, neem dan het huidige perceelnummer van een gebouw of perceel als vertrekpunt. Check daarvoor de website data.amsterdam.nl. Je kunt via de kaart zoeken of op adres. Klik een perceel aan en ga in de linkerkolom naar kadastraal object. Noteer de kadastrale gemeentecode, sectieletter en objectnummer.
Op Amsterdam | HisGIS vind je de gegevens uit 1832. Start je in het verleden dan neem je dit als vertrekpunt. Open de kadasterkaart van 1832, zoom in, en klik op een perceel dat je wilt onderzoeken. In de rechterkolom bovenaan zie je de perceel aanduiding. Deze is opgebouwd uit de naam van de kadastrale gemeente, sectieletter en het nummer. In de lijst zie je al de eigenaar staan en ook een artikelnummer, noteer die ook.
Zoeken in de Archiefviewer
Je kunt de Archiefviewer alleen in het Informatiecentrum gebruiken. Vraag een medewerker om je toegang te geven op een van de pc's.
In het beginscherm zie je linksboven een drop-down menu naast ‘Documentsoort’. Klik die aan en ga naar Register 71.
Je ziet drie invulvelden. Vul de code van de kadastrale gemeente in, de letter van de sectie en het perceelnummer.
Afhankelijk van je gekozen aanpak kies je hier voor een neerwaartse of opwaartse reeks. Een neerwaartse reeks geeft de meest recente gegevens bovenaan weer. In het vervolg van dit stappenplan nemen dit als uitgangspunt.
Klik op ‘open register 71’ van de bovenste reeks met het hoogste nummer. Zoek in de lijst het perceelnummer en de daarbij genoteerde leggerartikelnummers. Noteer die.
Vervolgens ga je terug naar het beginscherm en klik je op het drop-down menu naast ‘Documentsoort’ en ga je naar Leggerartikel. Een leggerartikel is een overzicht van de eigendommen van een (rechts)persoon in de vorm van een tabel. De tabel bestaat uit meerdere kolommen. Deze geven o.a. het soort eigendom, de grootte, en de veranderingen in een bepaald dienstjaar (dj) aan. De laatste vier kolommen geven verwijzingen naar het artikelnummer waaruit het voortkomt en het artikelnummer waar het naar toe gaat.
Noteer het artikelnummer en het volgnummer waaruit het getrokken is. Met deze nummers kun je dezelfde zoekactie herhalen.
Op deze manier kun je de opvolging van eigenaren terug in de tijd reconstrueren.
Let op: Percelen kunnen in het verleden zijn samengevoegd of opgesplitst. Ze krijgen dan een nieuwe perceel aanduiding met een hoger nummer dan het oorspronkelijke.
Hypothecaire inschrijvingen
De kolommen die direct rechts naast de perceel aanduiding staan geven een verwijzing naar het register van de hypothecaire inschrijvingen. Dit bestaat uit een deelnummer en een (akte)nummer. Met deze verwijzing kun je je onderzoek vervolgen in de notariële archieven. Een hypothecaire inschrijving is een kopie van een notariële akte. De meeste hypothecaire inschrijvingen zijn te vinden in het Noord-Hollands Archief, zie: 83.2 Kadaster en hypotheekkantoren Noord-Holland (KADOR Noord-Holland) (Noord-Hollands Archief) Ga in de inventaris naar 2.2.2.5 Register hypotheken nr. 4. Hierin kun je op deelnummer zoeken en vervolgens de daarin gebonden akte terugvinden.